Hà Nội. Phần 1
Ngày 3−4.
Buổi sáng tôi đi dạo và uống cà phê. Tôi vẫn chưa quen đường trong thành phố và chưa biết tìm cà phê specialty ở đâu, nên ghé vào Starbucks (xin lỗi nhé, các vị thần cà phê 🙏🏻). Ở Việt Nam, mọi thứ bắt đầu hoạt động từ rất sớm: ngay cả Starbucks cũng mở cửa từ 7 giờ sáng. Bên trong là những người dân thành phố bình thường. Tôi để ý rằng ở các thành phố Việt Nam, mọi người thích ăn mặc khá chỉn chu.
Tôi lại cảm thấy có chút lệch pha: khi đến một đất nước ấm áp, mình thường thấy thư giãn hơn, bật lên một kiểu không khí nửa nghỉ dưỡng, và có lẽ cũng ăn mặc đơn giản hơn. Còn ở các thành phố lớn của châu Á, bạn lại thấy những người rõ ràng rất cố gắng để trông thật chỉn chu. Những lúc như vậy, tôi cảm thấy một kiểu không tương xứng nào đó.
Starbucks ở Việt Nam làm tôi khá bất ngờ: ở đây có cà phê specialty và các phương pháp pha thủ công. Đây là lần đầu tiên tôi thấy cà phê được pha bằng siphon trong một chuỗi cà phê.
Khi đến châu Á, bạn để ý rằng xung quanh có rất nhiều chi tiết khác nhau. Rất, rất nhiều chi tiết! Khách du lịch theo truyền thống thường chụp ảnh những mớ dây điện ở các thành phố châu Á.
Dù vậy, một phần hệ thống hạ tầng vẫn đi ngầm dưới đất — điều này được thể hiện qua những tấm biển trên vỉa hè. Có lẽ chủ yếu là các tuyến cáp điện cao thế.
Ở Việt Nam xưa, thuế đất phụ thuộc vào chiều rộng mặt tiền hướng ra phố. Điều này ảnh hưởng rất mạnh đến kiến trúc đô thị. Có thể gọi kiểu kiến trúc này là “nhà ống”: mặt tiền hẹp, chiều sâu kéo dài, tầng một dành cho buôn bán hoặc dịch vụ, còn gia đình sống ở các tầng trên. Đôi khi đó có thể là một khách sạn hoặc một cơ sở kinh doanh chiếm nhiều tầng.
Vì đặc điểm bố trí này, phần lớn thành phố ẩn sâu bên trong các dãy nhà.
Quả thật có rất nhiều chi tiết. Ví dụ: tại sao giữa đám dây điện lại buộc một chai nhựa có chất lỏng bên trong 🤔; trên tấm biển nhỏ màu vàng phía trên lối vào có ghi “Công ty Cổ phần Tư vấn và Đầu tư Hanovet”; dưới sàn là gạch lát từ thời Pháp thuộc.
Một tòa nhà khác thường từ thời Pháp thuộc:
Tất nhiên, đã kể về Việt Nam thì phải cho xem xe máy!
Xe máy rất nhiều. Rất, rất nhiều. Chúng là một phần đầy đủ của môi trường đô thị. Thường thì phần lớn vỉa hè được dành để đỗ xe máy.
Trong những video như thế này, tôi giữ lại âm thanh gốc. Gần như ở đâu cũng chỉ là âm thanh của thành phố — tức là tiếng xe máy. Đây là một trong những âm thanh đặc trưng nhất của Hà Nội.
Các mép vỉa hè được làm vát специально để xe máy dễ chạy lên và xuống. Thường còn có thêm các đoạn dốc nhỏ.
Nói chung, một phần đáng kể của đời sống thường ngày ở Việt Nam diễn ra trên xe máy: người ta ăn nhẹ trên xe, nghỉ ngơi trên xe.
Trong nhiều blog, tôi từng nghe người ta phàn nàn về dòng xe máy ở Việt Nam. Lời phàn nàn chính là xe máy không tuân thủ luật giao thông và không nhường đường cho người đi bộ. Trong những nhận xét kiểu này, tôi không hiếm khi cảm nhận được một cái nhìn từ trên xuống: kiểu như người Việt làm sai, không giống những người “văn minh”.
Nhưng trong gần một tuần ở Hà Nội, tôi chưa từng thấy một vụ tai nạn hay xung đột nào. Chỉ là phải sang đường theo một cách khác với thói quen của người châu Âu: chậm rãi, dễ đoán, nhìn xung quanh. Phải luôn chú ý. Không nên vừa sang đường vừa dán mắt vào điện thoại và nghĩ rằng mình là người quan trọng nhất trên đường.
Những người đạp xích lô:
Có vẻ bây giờ họ chủ yếu chở khách du lịch. Trước đây, tôi từng cảm thấy kiểu ngượng thay khi những người Việt gầy gò chở những du khách béo. Còn bây giờ, không hiểu sao tôi lại thấy bình thản hơn về chuyện này.
Cuộc sống ở đây diễn ra ngoài đường.
Trong cái nóng như thế này, sữa dừa đặc biệt dễ uống.
Việt Nam là một quốc gia cộng sản, và cờ xuất hiện khắp nơi.
Một phần không thể thiếu trong đời sống thường ngày ở Việt Nam là những chiếc ghế nhựa nhỏ.
Ở châu Á có rất nhiều chỗ để ăn. Người dân địa phương chủ yếu không ăn ở nhà mà ăn tại những quán nhỏ ven đường. Đôi khi những chỗ này gần như chẳng có biển hiệu gì: chỉ có vài chiếc ghế và bàn đặt trên vỉa hè. Điều này đặc biệt dễ thấy vào giờ trưa và buổi tối.
Sáng ngày thứ tư, tôi pha cà phê trong một công viên nhỏ.
Ở Việt Nam có nghi lễ đốt đồ vàng mã: người ta đốt giấy cúng để qua ngọn lửa gửi tiền, đồ vật và những lễ vật khác sang thế giới linh hồn. Thường người ta đốt ngay trên mặt đất, đôi khi trong những thùng kim loại.
Đó có thể là tiền giấy, những mảnh giấy ghi lời nhắn, các tờ giấy phủ màu bạc hoặc vàng, thậm chí cả những bản sao bằng giấy của các đồ vật: quần áo, điện thoại, nhà cửa, ô tô. Đây là một kiểu pha trộn giữa Phật giáo, Đạo giáo và tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên.
Ở Việt Nam, mua đồ Apple khá có lợi: giá vốn đã tốt, lại còn có thể được hoàn thuế VAT. Tôi đang tính mua một chiếc MacBook, nhưng không có đúng cấu hình mình cần.
Ở Apple Store, tôi luôn chụp selfie bằng những chiếc laptop trưng bày, còn trên trình duyệt thì mở portfolio của Artdictators.
Theo truyền thống, chúng tôi gửi một tấm bưu thiếp cho chính mình.
Đây là lần đầu tiên trong khoảng 15 năm mà tấm bưu thiếp không đến nơi )-:
Thêm một video nữa vào bộ sưu tập “Mọi người đang làm việc”:
Và thêm một biển báo vào bộ sưu tập biển báo:
Người Việt (trong trường hợp này, tạm thời chúng ta sẽ nói về người Hà Nội) rất thích cây cối. Họ trồng cây trong chậu, bày ra ngoài đường và trên ban công.
Trong thành phố có nhiều cây lớn tỏa bóng mát dễ chịu. Điều này rất quan trọng: ngoài trời hơn 30 độ và độ ẩm cao.
Có những cây rất thú vị. Có vẻ đây là cây đa — một loài thuộc chi Ficus. Thân cây lớn dần nhờ những rễ buông xuống từ cành. Khi chạm đất, chúng bén rễ, dày lên và dần biến thành những thân cây phụ.
Ở Việt Nam, những cây như thế này thường mọc gần các chùa, đền và đình làng. Trong bức ảnh thứ hai, cây đa mọc ngay cạnh một ngôi đền: lối vào nằm bên trái thân cây.
Một trong những món đặc trưng của Việt Nam là spring roll: rau và thịt cuốn trong bánh tráng, cũng có thể chỉ có rau. Khi đi dạo trên phố, chúng tôi chọn ngẫu nhiên một quán ăn trông có vẻ hấp dẫn từ bên ngoài.
Spring roll có nhiều loại nhân khác nhau. Có loại chiên trong dầu, có loại “tươi”.
Ở Việt Nam, đồ ăn thường được ăn kèm với tỏi và ớt, một bó rau thơm và nước ngâm có rau củ muối — không rõ là su hào hay củ cải trắng.
Hóa ra quán này có tên trong danh mục Michelin. Có thể đồ chiên ngập dầu không tốt cho sức khỏe lắm, nhưng ngon — đó là sự thật!
Người địa phương cũng đến đây ăn. Đây là một dấu hiệu tốt cho thấy quán không chỉ dành cho khách du lịch.
Hạt hướng dương:
Ở kệ dưới là hạt hướng dương Việt Nam với nhiều vị khác nhau: vị dừa, vị mặn. Chúng tôi rất thích. Trong suốt chuyến đi, ăn chúng suốt luôn.
Đồ ăn vặt nhắm bia:
Tôi có một câu chuyện với chân gà từ năm 2012. Khi đó chúng tôi vào một quán địa phương. Hoàn toàn là quán cho người địa phương: thực đơn chỉ có tiếng Việt. Chúng tôi gọi bia, và cần gọi thêm gì đó để ăn cùng. Trong những trường hợp như vậy có hai cách: nhìn xem trên bàn của người địa phương có gì rồi chỉ tay và nói “this”; hoặc chọn đại một món trong thực đơn. Tôi chọn cách thứ hai. Họ mang ra chân gà chiên ngập dầu. Lúc đó tôi không cảm được món này: có thử ăn, ngậm rồi mút thịt quanh xương. Tôi nghĩ chắc phải ăn cả cái, nhưng tôi không dám.
Về mặt lịch sử, Trung Quốc có ảnh hưởng rất lớn đến Việt Nam. Cho đến thế kỷ XX, về mặt văn hóa, Việt Nam đối với Trung Quốc có phần giống như Hàn Quốc hay Nhật Bản — là một quốc gia độc lập, nhưng nằm sâu trong quỹ đạo văn minh Trung Hoa. Cho đến năm 939, miền Bắc Việt Nam, tức khu vực Hà Nội ngày nay, nằm dưới sự cai trị của các triều đại Trung Quốc. Vì vậy, Việt Nam xưa trông “Trung Hoa” hơn: có những ngôi đền được xây xen ngay trong không gian dân cư. Rất dễ không để ý đến chúng — đôi khi chỉ nhìn thấy phần cổng vào.
Lối vào một trong những ngôi chùa Phật giáo cổ nhất. Nếu bản dịch đúng, nó có tên là “Chùa Đá Thiêng”.
Lối vào ngôi đền “Đông Quốc”. Trên tấm biển phía dưới có ghi: “Đề nghị người ngoài không để phương tiện trong khuôn viên sân dân cư”. Đây là một nét khá thú vị của Hà Nội: nhiều ngôi đền cổ và đình làng được xây xen trực tiếp vào các khu dân cư.
Ở Hà Nội có một con phố hẹp mà tàu hỏa chạy qua vài lần mỗi ngày. Đây không phải tàu dành cho khách du lịch, mà là những chuyến tàu bình thường thuộc mạng lưới đường sắt quốc gia Việt Nam. Tuyến đường này được người Pháp xây dựng từ đầu thế kỷ XX.
Thành phố dần dần mở rộng xung quanh đường ray. Đất đai đắt đỏ, nên nhà cửa được xây ngày càng sát đường sắt hơn.
Trước đây đây chỉ là một khu phố bình thường. Nhưng mạng xã hội đã khiến con phố trở nên nổi tiếng, và giờ nó đã quá đông khách du lịch. Tôi không thích những nơi như vậy: chúng giống một điểm tham quan hơn là một phần sống động của thành phố.
Chúng tôi quyết định không chờ tàu nữa. Nhưng lại gặp một bé mèo.
Lênin và trẻ em. Và một chiếc xe máy.
Tất nhiên, ở Hà Nội cũng có những khu chợ quần áo kiểu Việt Nam. Ở đó có thể tìm thấy đủ mọi thương hiệu — từ Abibas đến Dolci & Banana.
Tôi để ý rằng ở Hà Nội, người ta khá thích những giống chó cảnh nhỏ.
Còn mèo thì ở Việt Nam ít gặp hơn, vì từ “mèo” trong tiếng Việt nghe hơi giống từ “nghèo”. Vì vậy có một quan niệm mê tín cho rằng tiếng mèo kêu gắn với sự nghèo khó hoặc xui xẻo.
Vào những ngày như thế này, rất dễ đi bộ đến vài chục kilomet. Ở Việt Nam, gần như đi đâu cũng có chỗ mời massage. Đặc biệt có rất nhiều nơi treo biển “Foot massage”. Chúng tôi quyết định vào thử.
Đầu tiên họ ngâm chân trong một thứ gì đó giống nước hoa cúc. Sau đó xoa bóp và massage.
Dễ chịu. Nhưng nếu nói thật, tôi vẫn cảm thấy không thoải mái ở những chỗ như thế này. Tôi cứ không thể gạt khỏi đầu ý nghĩ rằng các cô nhân viên massage đang nghĩ kiểu: “Sao, thích không, con khỉ trắng to xác hôi hám?”
Selfie của ngày:
Trên bản đồ, chúng tôi tìm được một chỗ bán những chiếc bánh ngọt ngon невероятно.
Hóa ra chỗ này khá nổi tiếng.
Trong lúc chờ món, tôi kết thúc ngày hôm nay bằng việc quay cảnh tắc đường toàn xe máy.
Tiếp theo: Chuyến du ngoạn ngắn trên vịnh Hạ Long
3−4 tháng 10 2024