Ханой. Частка 1

Дні 3–4.

Раніцай іду прагуляцца і выпіць кавы. Пакуль дрэнна арыентуюся ў горадзе і не ведаю, дзе шукаць спэшалці, заходжу ў Старбакс (даруйце, кававыя багі 🙏🏻). У Віетнаме ўсё пачынае працаваць рана: нават сеткавы Старбакс адкрываецца а 7-й раніцы. Унутры — звычайныя гараджане. Заўважыў, што ў гарадах Віетнама людзі любяць прыбрацца.

Зноў злавіў нейкі дысананс: калі прыязджаеш у цёплую краіну, адчуваеш сябе больш расслаблена, уключаецца нейкі паўкурортны настрой, апранаешся прасцей. А ў вялікіх азіяцкіх гарадах бачыш людзей, якія відавочна стараюцца добра выглядаць. У такія моманты адчуваю нешта накшталт неадпаведнасці.

Віетнамскі Старбакс здзіўляе: тут ёсць спэшалці-кава і альтэрнатыўныя спосабы заварвання. Упершыню бачу сіфон у сеткавай кавярні.

Калі прыяжджаеш у Азію, зьвяртаеш увагу, што вакол вельмі шмат розных дэталяў. Вельмі шмат дэталяў! Турысты традыцыйна фатаграфуюць правады ў азіяцкіх гарадах.

Хоць частка камунікацыяў праходзіць пад зямлёй — на гэта паказваюць шыльды на тратуарах. Напэўна, там у асноўным высакавольтныя кабелі.

У старым Віетнаме падатак на ўчастак залежаў ад шырыні фасаду, які выходзіў на вуліцу. Гэта моцна паўплывала на архітэктуру гарадоў. Назавём такі тып архітэктуры «дом-труба»: вузкі фасад, выцягнутая ў глыбіню пабудова, першы паверх адведзены пад гандаль або сэрвіс, а наверсе жыве сям’я. Часам гэта можа быць гатэль або ўстанова на некалькі паверхаў.

Праз гэтую асаблівасьць пляніроўкі большая частка гораду схаваная ў глыбіні забудовы.

Дэталяў сапраўды вельмі шмат. Напрыклад: навошта сярод правадоў замацаваная пластыкавая бутэлька з вадкасьцю 🤔; над уваходам на маленькай жоўтай шыльдзе напісана «Акцыянэрная кампанія па кансалтынгу і інвэстыцыях Hanovet»; на падлозе — плітка францускага каляніяльнага пэрыяду.

Незвычайны будынак часоў францускай калянізацыі:

Вядома, калі распавядаеш пра Віетнам, трэба паказваць мапэды!

Мапэдаў шмат. Вельмі шмат. Яны паўнавартасная частка асяродзьдзя. Часта большая частка тратуараў адводзіцца пад паркоўку мапэдаў.

На такіх відэа я пакідаю гук. Амаль усюды гэта проста гук гораду — то бок мапэдаў. Гэта адзін з галоўных гукаў Ханою.

Бардзюры адмыслова робяць скошанымі, каб было зручна заяжджаць і зьяжджаць на мапэдах. Часта дадаткова дадаюць пандусы.

Наагул, прыкметная частка віетнамскага побыту праходзіць на мапэдах: на іх перакусваюць, на іх адпачываюць.

У многіх блогах я чуў абурэньне віетнамскім рухам мапэдаў. Галоўная прэтэнзія: мапэды не выконваюць правілы дарожнага руху і не прапускаюць пешаходаў. У такіх водгуках я нярэдка ўлоўліваю пагляд зьверху ўніз: маўляў, віетнамцы робяць нешта няправільна, не як «цывілізаваныя» людзі.

Але амаль за тыдзень у Ханоі я ні разу не бачыў ні ДТЗ, ні канфліктаў. Проста пераходзіць дарогу тут трэба інакш, чым прывык эўрапеец: павольна, прадказальна, гледзячы па баках. Быць уключаным у сытуацыю. Не варта пераходзіць дарогу, уткнуўшыся ў тэлефон і чакаючы, што ты тут галоўны.

Роварныя рыкшы:

Здаецца, цяпер яны возяць пераважна турыстаў. Раней я адчуваў нешта накшталт гішпанскага сораму, калі худыя віетнамцы вазілі тоўстых турыстаў. Цяпер чамусьці стаў ставіцца да гэтага спакайней.

Жыцьцё тут адбываецца на вуліцы.

У такую сьпёку какраз добра заходзіць какосавае малако.

Паступова какосы запаўняюць усе паверхні на вуліцах.

Віетнам — камуністычная краіна, і сьцягі тут паўсюль.

Неад’емная частка віетнамскага побыту — маленькія пластыкавыя табурэткі.

У Азіі вельмі шмат месцаў, дзе можна паесьці. Мясцовыя пераважна ядуць не дома, а ў невялікіх вулічных ядальнях. Часам яны амаль ніяк не пазначаныя: проста крэслы і столікі на тратуары. Асабліва гэта прыкметна ўдзень і ўвечары.

Раніцай чацьвертага дня заварваю каву ў сквэры.

У Віетнаме існуе рытуал папяровых ахвяраваньняў: рытуальную паперу спальваюць, каб праз агонь адправіць у сьвет духаў грошы, рэчы і іншыя дары. Часта спальваюць проста на зямлі, часам — у мэталічных урнах.

Гэта могуць быць папяровыя грошы, запіскі, лісты з срэбным або залатым пакрыцьцём і нават папяровыя копіі рэчаў: адзеньне, тэлефоны, дамы, аўтамабілі. Гэта нешта накшталт сумесі будызму, даасізму і культу продкаў.

У Віетнаме выгадна купляць тэхніку Apple: цэны і без таго добрыя, плюс можна вярнуць ПДВ. Прыглядаюся да куплі MacBook, але патрэбнай канфігурацыі няма.

У Эплсторах я заўсёды раблю сэлфі на ноўтбуках і адкрываю ў браўзэры партфоліё Artdictators.

Паводле традыцыі адпраўляем сабе паштоўку.

Гэта быў першы выпадак прыкладна за 15 гадоў, калі паштоўка так і не дайшла )-:

Яшчэ адно відэа ў калекцыю «Людзі за справай»:

І знак у калекцыю знакаў:

Віетнамцы (у дадзеным выпадку пакуль будзем казаць пра ханойцаў) любяць расьліны. Вырошчваюць іх у гаршках, выстаўляюць на вуліцы і балконы.

У горадзе шмат разгалістых дрэваў, якія даюць прыемны цень. А гэта важна: на вуліцы больш за 30 градусаў і вільготна.

Сустракаюцца вельмі цікавыя дрэвы. Здаецца, гэта баньян — від фікуса. Ён нарошчвае ствол за кошт каранёў, што звісаюць. Калі яны дасягаюць зямлі, то ўкараняюцца, таўсьцеюць і ператвараюцца ў дадатковыя ствалы.

У Віетнаме такія дрэвы часта растуць каля пагодаў, храмаў і абшчынных дамоў. На другім фота баньян расце якраз каля храма: уваход зьлева ад ствала.

Адна з фірмовых страваў Віетнама — спрынг-ролы: гародніна з мясам, загорнутыя ў рысавую паперу, але могуць быць і проста агародніннымі. Гуляючы па вуліцы, мы наўздагад выбралі установу, якая спадабалася нам звонку.

Спрынг-ролы робяць з рознымі начынкамі. Яны бываюць смажаныя ў алеі або «сырыя».

Да ежы ў Віетнаме часта падаюць часнок з перцам, ахапак зеляніны і вадкасьць з марынаванай гароднінай — ці то кальрабі, ці то дайкон.

Аказваецца, гэтая ўстанова ўключаная ў каталог «Мішлен». Магчыма, смажанае ў алеі не надта карыснае, але тое, што яно смачнае, — факт!

Сюды ходзяць і мясцовыя. Гэта добры знак таго, што месца не толькі для турыстаў.

Семкі:

На ніжняй паліцы — в'етнамскія семкі з рознымі смакамі: какосавыя, салёныя і іншыя. Нам яны вельмі падабаюцца. За паездку проста ад'ядаемся імі.

Закускі да піва:

З курынымі лапкамі ў мяне зьвязаная гісторыя з 2012 году. Мы зайшлі ў мясцовую ўстанову. Абсалютна мясцовую: меню было толькі на в'етнамскай мове. Замовілі піва, і да яго трэба было нешта замовіць. У такіх выпадках ёсьць два спосабы: паглядзець, што стаіць на сталах у мясцовых, і паказаць пальцам са словамі «зыс»; або наўздагад ткнуць у меню. Я выбраў другі шлях. Прынесьлі смажаныя ў фрыцюры курыныя лапкі. Тады я не змог іх зацаніць: спрабаваў есьці, абгрызаў. Думаю, трэба было есьці цалкам, але я не наважыўся.

Гістарычна Кітай моцна ўплываў на Віетнам. Да XX стагодзьдзя Віетнам культурна быў для Кітаю прыкладна тым жа, чым Карэя ці Японія — самастойнай краінай, але такой, што знаходзілася глыбока ў кітайскай цывілізацыйнай арбіце. Да 939 году поўнач Віетнаму, гэта значыць рэгіён сучаснага Ханою, знаходзілася пад уладай кітайскіх дынастый. Таму стары Віетнам выглядае больш «кітайскім»: сустракаюцца храмы, убудаваныя проста ў жылое асяродзьдзе. Іх лёгка не заўважыць — часам відаць толькі ўваходную групу.

Уваход у адзін з найстарэйшых будыйскіх храмаў. Калі верыць перакладу, ён называецца «Храм сьвятога каменя».

Уваход у храм «Усходняя краіна». На шыльдзе ўнізе напісана: «Пабочным асобам просьба не пакідаць транспарт на тэрыторыі жылога двара». Гэта цікавая асаблівасьць Ханою: многія старыя храмы і абшчынныя дамы літаральна ўбудаваныя ў жылыя кварталы.

У Ханоі ёсьць вузкая вуліца, па якой некалькі разоў на дзень праходзяць цягнікі. Гэта не турыстычныя цягнікі, а звычайныя цягнікі нацыянальнай чыгуначнай сеткі Віетнаму. Шлях пабудавалі яшчэ францускія каляністы на пачатку XX стагодзьдзя.

Горад паступова разрастаўся вакол чыгуначных шляхоў. Зямля дарагая, таму дамы будавалі ўсё бліжэй і бліжэй да чыгункі.

Раней гэта быў звычайны раён. Але сацсеткі зрабілі вуліцу папулярнай, і цяпер яна ўжо занадта турыстычная. Мне такія месцы не падабаюцца: яны ўспрымаюцца хутчэй як атракцыён, чым як жывая частка гораду.

Вырашаем не чакаць цягнік. Але сустракаем кісулю.

Ленін і дзеці. І мапэд.

Вядома, у Ханоі ёсьць в'етнамскія рэчавыя рынкі. Там можна знайсьці любы брэнд — ад Абібаса да Дольчы-энд-Бананы.

Заўважыў, што ў Ханоі любяць дэкаратыўных сабачак.

А катоў у Віетнаме сустрэнеш рэдка, бо слова «кот» (mèo) па-в'етнамску крыху сугучнае са словам «бедны» (nghèo). Таму існуе забабон, што кацінае мяўканьне асацыюецца з беднасьцю або няўдачай.

У такія дні лёгка натоптваеш пару дзясяткаў кілямэтраў. У Віетнаме на кожным кроку прапануюць масаж. У прыватнасьці, шмат установаў з шыльдамі Foot Massage. Мы вырашылі зайсьці.

Спачатку ногі замочваюць у нечым накшталт рамонкавага настою. Потым расціраюць і масажуюць.

Прыемна. Але, калі шчыра, я адчуваю дыскамфорт у падобных установах. Ніяк не магу пазбавіцца ад думкі, што масажысткі думаюць нешта кшталту: «Ну што, падабаецца табе, вялікая сьмярдзючая белая малпа».

Сэлфі дня:

Па картах знайшлі месца з неверагодна смачнымі булачкамі.

Яно аказалася даволі папулярным.

Пакуль чакаем замову, завяршаю гэты дзень здымкай корка з байкаў.

Працяг будзе. Далей мы адправіліся ў падарожжа па астравах на караблі...

3‒4 кастрычніка 2024